Η Ρωσία χτίζει αγροτική υπερδύναμη με «σούπερ» σπόρους – Η Ευρώπη διώχνει τους αγρότες και η Ελλάδα κινδυνεύει με επισιτιστική εξάρτηση
Μπορεί η Ευρώπη να συζητά για την πράσινη μετάβαση, τους νέους περιβαλλοντικούς κανόνες και τη μείωση του αποτυπώματος της γεωργίας, όμως την ίδια ώρα η Ρωσία χαράζει μια εντελώς διαφορετική στρατηγική.
Επενδύει επιθετικά στην αγροτική έρευνα, στους εγχώριους σπόρους, στη γενετική και στην αύξηση της παραγωγικότητας.
Η Ρωσία, παρά τις κυρώσεις και την πολεμική οικονομία, αντιμετωπίζει τη γεωργία ως στρατηγικό όπλο.
Δεν αρκείται στο να πουλά σιτάρι στον κόσμο. Θέλει να ελέγχει και τους σπόρους, τη γενετική, την τεχνολογία και τελικά ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής.
Την ίδια ώρα, στην Ευρώπη η γεωργία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εκρηκτικό μείγμα κόστους, περιβαλλοντικών περιορισμών, δημογραφικής γήρανσης και μειούμενου αριθμού αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
Το μήνυμα από τη Μόσχα είναι σαφές... η επισιτιστική ασφάλεια δεν θεωρείται απλώς θέμα αγροτικής πολιτικής, αλλά ζήτημα εθνικής ασφάλειας και οικονομικής ισχύος.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίθεση με την Ευρώπη και, κατ' επέκταση, με την Ελλάδα.
Η Ρωσία θέλει «σούπερ» σπόρους μέσα σε 2-3 χρόνια
Σε συνεδρίαση του Προεδρικού Συμβουλίου για την Επιστήμη και την Παιδεία, η Ρωσίδα υπουργός Γεωργίας Oksana Lut παρουσίασε στον Vladimir Putin την πλατφόρμα PUSK, η οποία δημιουργείται στο Πανεπιστήμιο Timiryazev.
Στην πλατφόρμα συμμετέχουν 86 ερευνητικοί και εκπαιδευτικοί οργανισμοί, αλλά και επιχειρήσεις, με στόχο την ταχύτερη ανάπτυξη και διάθεση νέων ποικιλιών και υβριδίων στην αγορά.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στην παραδοσιακή βελτίωση των καλλιεργειών.
Η Ρωσία επιχειρεί να περάσει σε ένα μοντέλο γονιδιωματικής επιλογής, χρησιμοποιώντας ανάλυση ολόκληρου του γονιδιώματος και γενετικούς δείκτες προκειμένου να εντοπίζονται πολύ νωρίτερα τα χαρακτηριστικά που προσδίδουν υψηλές αποδόσεις, αντοχή στην ξηρασία και προσαρμογή σε συγκεκριμένες κλιματικές συνθήκες.
Ο στόχος είναι εντυπωσιακός: η δημιουργία νέων ποικιλιών και υβριδίων να περιοριστεί από τα 7-10 χρόνια που απαιτούνται παραδοσιακά σε περίπου 2-3 χρόνια.
Γιατί η Μόσχα θεωρεί τους σπόρους θέμα εθνικής ασφάλειας
Η λογική πίσω από τη ρωσική στρατηγική είναι απλή.
Μπορεί μια χώρα να είναι μεγάλη παραγωγός σιτηρών, αλλά αν εξαρτάται από ξένες εταιρείες για το γενετικό υλικό των καλλιεργειών της, η αγροτική της αυτάρκεια παραμένει ευάλωτη.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να αλλάξει η Μόσχα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το ποσοστό εγχώριων σπόρων ζαχαρότευτλων αυξήθηκε από μόλις 8% το 2024 σε 20% το 2025 και σε 24,2% το 2026, με στόχο η Ρωσία να φτάσει τουλάχιστον στο 75% εγχώριας κάλυψης έως το 2030.
Το ρωσικό κράτος επιχειρεί, δηλαδή, να δημιουργήσει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας: έρευνα, γενετικό υλικό, σπόροι, παραγωγή, μεταποίηση και εξαγωγές.
Και αυτό δεν αφορά μόνο την αυτάρκεια.
Αφορά και τα κέρδη.
Από την επισιτιστική ασφάλεια στις εξαγωγές
Η Ρωσία έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων παγκοσμίως και κατέχει πρωταγωνιστική θέση στις εξαγωγές σιταριού.
Η αύξηση της παραγωγικότητας ανά στρέμμα σημαίνει όμως κάτι πολύ περισσότερο από περισσότερα τρόφιμα.
Σημαίνει χαμηλότερο κόστος παραγωγής και υψηλότερα περιθώρια κέρδους.
Γι' αυτό και η ρωσική στρατηγική συνδέει την αύξηση της αγροτικής παραγωγής με την ενίσχυση των εξαγωγών.
Ο στόχος είναι οι ρωσικές εξαγωγές αγροτικών προϊόντων να κινηθούν προς τα 41-47 δισ. δολάρια έως το 2030.
Με άλλα λόγια, η Μόσχα δεν αντιμετωπίζει τη γεωργία ως έναν κλάδο που πρέπει απλώς να επιβιώσει.
Την αντιμετωπίζει ως στρατηγικό εξαγωγικό όπλο.
Και στην Ευρώπη;
Εδώ αρχίζει η μεγάλη συζήτηση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων παγκοσμίως.
Ωστόσο, ο ευρωπαϊκός αγροτικός τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα δύσκολο τρίπτυχο: υψηλό κόστος παραγωγής, αυστηρότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις και έντονο ανταγωνισμό από τρίτες χώρες.
Οι κινητοποιήσεις των αγροτών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια ανέδειξαν ακριβώς αυτή την αντίφαση.
Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη ζητά από τους παραγωγούς να γίνουν πιο «πράσινοι».
Από την άλλη, τους ζητά να παραμείνουν ανταγωνιστικοί απέναντι σε προϊόντα που παράγονται συχνά με διαφορετικό κόστος και διαφορετικούς κανόνες.
Το ερώτημα, επομένως, είναι κρίσιμο:
Γιατί η Ευρώπη κυνηγά τον αγρότη μέχρι να εγκαταλείψει το χωράφι;
Η Ελλάδα βρίσκεται στην πιο δύσκολη θέση
Για την Ελλάδα το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο.
Η ελληνική γεωργία αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα: γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, μικρό και κατακερματισμένο κλήρο, αυξημένο κόστος ενέργειας και εφοδίων, προβλήματα άρδευσης, ακραία καιρικά φαινόμενα και περιορισμένη πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες.
Η κλιματική αλλαγή προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου.
Η γεωργία του μέλλοντος δεν θα χρειάζεται απλώς περισσότερο νερό ή περισσότερες επιδοτήσεις. Θα χρειάζεται καλύτερους σπόρους, ανθεκτικότερες ποικιλίες, γεωργία ακριβείας, αυτοματοποίηση και πολύ μεγαλύτερη παραγωγικότητα ανά στρέμμα.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το ρωσικό στοίχημα.
Η μάχη της επόμενης τετραετίας δεν θα γίνει μόνο στα χωράφια
Η πραγματική μάχη για την επισιτιστική ασφάλεια δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα στρέμματα καλλιεργούνται.
Θα κριθεί από το ποιος διαθέτει την τεχνολογία και το γενετικό υλικό που απαιτούνται για να παράγει περισσότερα με λιγότερο νερό, λιγότερη εργασία και μικρότερο κόστος.
Η Ρωσία επιχειρεί να κινηθεί επιθετικά προς αυτή την κατεύθυνση.
Η Ευρώπη διαθέτει τεράστια ερευνητική και τεχνολογική βάση, αλλά καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην περιβαλλοντική πολιτική και στη διατήρηση μιας ανταγωνιστικής αγροτικής παραγωγής.
Και η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα ακόμη μεγαλύτερο δίλημμα.
Εάν ο αγροτικός πληθυσμός συνεχίσει να μειώνεται, εάν η παραγωγή γίνει οικονομικά ασύμφορη και εάν οι επενδύσεις σε τεχνολογία και γενετική δεν επιταχυνθούν, υπάρχει ο κίνδυνος η χώρα να βρεθεί περισσότερο εξαρτημένη από εισαγωγές τροφίμων.
Το πραγματικό πρόβλημα
Η Ευρώπη δεν είναι αγροτικά ανίσχυρη.
Αλλά καλείται να λύσει μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση: περισσότερη παραγωγή, χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, λιγότερα φυτοφάρμακα, υψηλότερο κόστος συμμόρφωσης και παράλληλα ανταγωνισμός από χώρες με πολύ διαφορετικό κόστος παραγωγής.
Δεν είναι τυχαίο ότι η ευρωπαϊκή γεωργία βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι και ότι η ίδια η συζήτηση για την ΚΑΠ αναγνωρίζει την ανάγκη να συνδυαστούν η κλιματική πολιτική και η επισιτιστική ασφάλεια.
Το πρόβλημα είναι ότι το χωράφι δεν λειτουργεί με ιδεολογικούς όρους.
Εάν το κόστος γίνει απαγορευτικό, ο αγρότης σταματά να παράγει.
Και εάν σταματήσει να παράγει αρκετός κόσμος, τότε η Ευρώπη θα εισάγει τα τρόφιμα που προηγουμένως παρήγαγε.
Τα 3 εκατομμύρια αγροκτήματα που χάθηκαν
Το μέγεθος της αλλαγής είναι εντυπωσιακό.
Μεταξύ 2010 και 2020 η Ευρωπαϊκή Ένωση έχασε περίπου 3 εκατ. αγροτικές εκμεταλλεύσεις, με τη μεγαλύτερη συρρίκνωση να αφορά τις μικρότερες μονάδες.
Και τώρα έρχεται η κλιματική πραγματικότητα.
Το 2026 η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με διαδοχικούς καύσωνες και σοβαρή ξηρασία, με μεγάλες απώλειες στις καλλιέργειες.
Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η παραγωγή καλαμποκιού εκτιμάται ότι έχει υποχωρήσει κατά 35% σε σχέση με το 2025, ενώ στην Ιταλία περίπου το 60% της γεωργικής γης έχει επηρεαστεί από την ξηρασία.
Άρα το ερώτημα δεν είναι πλέον θεωρητικό.
Η Ρωσία κοιτάζει το 2030 – Εμείς κοιτάμε την επόμενη επιδότηση
Αυτή είναι ίσως η πιο σκληρή διαπίστωση.
Η Ρωσία σχεδιάζει τι θα φυτεύει, με ποιους σπόρους και με ποια τεχνολογία τα επόμενα χρόνια.
Η Ευρώπη συζητά πώς θα ισορροπήσει μεταξύ πράσινης μετάβασης και εισοδήματος αγροτών.
Και στην Ελλάδα πολύ μεγάλο μέρος της συζήτησης εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από επιδοτήσεις, αποζημιώσεις, καθυστερήσεις πληρωμών και κόστος παραγωγής.
Φυσικά, οι επιδοτήσεις είναι απαραίτητες.
Αλλά δεν μπορεί μια χώρα να θεωρεί αγροτική στρατηγική την καταβολή αποζημιώσεων μετά την καταστροφή.
Η πραγματική στρατηγική είναι να μην καταστραφεί η παραγωγή εξαρχής.
www.bankingnews.gr
Επενδύει επιθετικά στην αγροτική έρευνα, στους εγχώριους σπόρους, στη γενετική και στην αύξηση της παραγωγικότητας.
Η Ρωσία, παρά τις κυρώσεις και την πολεμική οικονομία, αντιμετωπίζει τη γεωργία ως στρατηγικό όπλο.
Δεν αρκείται στο να πουλά σιτάρι στον κόσμο. Θέλει να ελέγχει και τους σπόρους, τη γενετική, την τεχνολογία και τελικά ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής.
Την ίδια ώρα, στην Ευρώπη η γεωργία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εκρηκτικό μείγμα κόστους, περιβαλλοντικών περιορισμών, δημογραφικής γήρανσης και μειούμενου αριθμού αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
Το μήνυμα από τη Μόσχα είναι σαφές... η επισιτιστική ασφάλεια δεν θεωρείται απλώς θέμα αγροτικής πολιτικής, αλλά ζήτημα εθνικής ασφάλειας και οικονομικής ισχύος.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίθεση με την Ευρώπη και, κατ' επέκταση, με την Ελλάδα.
Η Ρωσία θέλει «σούπερ» σπόρους μέσα σε 2-3 χρόνια
Σε συνεδρίαση του Προεδρικού Συμβουλίου για την Επιστήμη και την Παιδεία, η Ρωσίδα υπουργός Γεωργίας Oksana Lut παρουσίασε στον Vladimir Putin την πλατφόρμα PUSK, η οποία δημιουργείται στο Πανεπιστήμιο Timiryazev.
Στην πλατφόρμα συμμετέχουν 86 ερευνητικοί και εκπαιδευτικοί οργανισμοί, αλλά και επιχειρήσεις, με στόχο την ταχύτερη ανάπτυξη και διάθεση νέων ποικιλιών και υβριδίων στην αγορά.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στην παραδοσιακή βελτίωση των καλλιεργειών.
Η Ρωσία επιχειρεί να περάσει σε ένα μοντέλο γονιδιωματικής επιλογής, χρησιμοποιώντας ανάλυση ολόκληρου του γονιδιώματος και γενετικούς δείκτες προκειμένου να εντοπίζονται πολύ νωρίτερα τα χαρακτηριστικά που προσδίδουν υψηλές αποδόσεις, αντοχή στην ξηρασία και προσαρμογή σε συγκεκριμένες κλιματικές συνθήκες.
Ο στόχος είναι εντυπωσιακός: η δημιουργία νέων ποικιλιών και υβριδίων να περιοριστεί από τα 7-10 χρόνια που απαιτούνται παραδοσιακά σε περίπου 2-3 χρόνια.
Γιατί η Μόσχα θεωρεί τους σπόρους θέμα εθνικής ασφάλειας
Η λογική πίσω από τη ρωσική στρατηγική είναι απλή.
Μπορεί μια χώρα να είναι μεγάλη παραγωγός σιτηρών, αλλά αν εξαρτάται από ξένες εταιρείες για το γενετικό υλικό των καλλιεργειών της, η αγροτική της αυτάρκεια παραμένει ευάλωτη.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να αλλάξει η Μόσχα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το ποσοστό εγχώριων σπόρων ζαχαρότευτλων αυξήθηκε από μόλις 8% το 2024 σε 20% το 2025 και σε 24,2% το 2026, με στόχο η Ρωσία να φτάσει τουλάχιστον στο 75% εγχώριας κάλυψης έως το 2030.
Το ρωσικό κράτος επιχειρεί, δηλαδή, να δημιουργήσει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας: έρευνα, γενετικό υλικό, σπόροι, παραγωγή, μεταποίηση και εξαγωγές.
Και αυτό δεν αφορά μόνο την αυτάρκεια.
Αφορά και τα κέρδη.
Από την επισιτιστική ασφάλεια στις εξαγωγές
Η Ρωσία έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων παγκοσμίως και κατέχει πρωταγωνιστική θέση στις εξαγωγές σιταριού.
Η αύξηση της παραγωγικότητας ανά στρέμμα σημαίνει όμως κάτι πολύ περισσότερο από περισσότερα τρόφιμα.
Σημαίνει χαμηλότερο κόστος παραγωγής και υψηλότερα περιθώρια κέρδους.
Γι' αυτό και η ρωσική στρατηγική συνδέει την αύξηση της αγροτικής παραγωγής με την ενίσχυση των εξαγωγών.
Ο στόχος είναι οι ρωσικές εξαγωγές αγροτικών προϊόντων να κινηθούν προς τα 41-47 δισ. δολάρια έως το 2030.
Με άλλα λόγια, η Μόσχα δεν αντιμετωπίζει τη γεωργία ως έναν κλάδο που πρέπει απλώς να επιβιώσει.
Την αντιμετωπίζει ως στρατηγικό εξαγωγικό όπλο.
Και στην Ευρώπη;
Εδώ αρχίζει η μεγάλη συζήτηση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων παγκοσμίως.
Ωστόσο, ο ευρωπαϊκός αγροτικός τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα δύσκολο τρίπτυχο: υψηλό κόστος παραγωγής, αυστηρότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις και έντονο ανταγωνισμό από τρίτες χώρες.
Οι κινητοποιήσεις των αγροτών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια ανέδειξαν ακριβώς αυτή την αντίφαση.
Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη ζητά από τους παραγωγούς να γίνουν πιο «πράσινοι».
Από την άλλη, τους ζητά να παραμείνουν ανταγωνιστικοί απέναντι σε προϊόντα που παράγονται συχνά με διαφορετικό κόστος και διαφορετικούς κανόνες.
Το ερώτημα, επομένως, είναι κρίσιμο:
Γιατί η Ευρώπη κυνηγά τον αγρότη μέχρι να εγκαταλείψει το χωράφι;
Η Ελλάδα βρίσκεται στην πιο δύσκολη θέση
Για την Ελλάδα το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο.
Η ελληνική γεωργία αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα: γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, μικρό και κατακερματισμένο κλήρο, αυξημένο κόστος ενέργειας και εφοδίων, προβλήματα άρδευσης, ακραία καιρικά φαινόμενα και περιορισμένη πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες.
Η κλιματική αλλαγή προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου.
Η γεωργία του μέλλοντος δεν θα χρειάζεται απλώς περισσότερο νερό ή περισσότερες επιδοτήσεις. Θα χρειάζεται καλύτερους σπόρους, ανθεκτικότερες ποικιλίες, γεωργία ακριβείας, αυτοματοποίηση και πολύ μεγαλύτερη παραγωγικότητα ανά στρέμμα.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το ρωσικό στοίχημα.
Η μάχη της επόμενης τετραετίας δεν θα γίνει μόνο στα χωράφια
Η πραγματική μάχη για την επισιτιστική ασφάλεια δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα στρέμματα καλλιεργούνται.
Θα κριθεί από το ποιος διαθέτει την τεχνολογία και το γενετικό υλικό που απαιτούνται για να παράγει περισσότερα με λιγότερο νερό, λιγότερη εργασία και μικρότερο κόστος.
Η Ρωσία επιχειρεί να κινηθεί επιθετικά προς αυτή την κατεύθυνση.
Η Ευρώπη διαθέτει τεράστια ερευνητική και τεχνολογική βάση, αλλά καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην περιβαλλοντική πολιτική και στη διατήρηση μιας ανταγωνιστικής αγροτικής παραγωγής.
Και η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα ακόμη μεγαλύτερο δίλημμα.
Εάν ο αγροτικός πληθυσμός συνεχίσει να μειώνεται, εάν η παραγωγή γίνει οικονομικά ασύμφορη και εάν οι επενδύσεις σε τεχνολογία και γενετική δεν επιταχυνθούν, υπάρχει ο κίνδυνος η χώρα να βρεθεί περισσότερο εξαρτημένη από εισαγωγές τροφίμων.
Το πραγματικό πρόβλημα
Η Ευρώπη δεν είναι αγροτικά ανίσχυρη.
Αλλά καλείται να λύσει μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση: περισσότερη παραγωγή, χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, λιγότερα φυτοφάρμακα, υψηλότερο κόστος συμμόρφωσης και παράλληλα ανταγωνισμός από χώρες με πολύ διαφορετικό κόστος παραγωγής.
Δεν είναι τυχαίο ότι η ευρωπαϊκή γεωργία βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι και ότι η ίδια η συζήτηση για την ΚΑΠ αναγνωρίζει την ανάγκη να συνδυαστούν η κλιματική πολιτική και η επισιτιστική ασφάλεια.
Το πρόβλημα είναι ότι το χωράφι δεν λειτουργεί με ιδεολογικούς όρους.
Εάν το κόστος γίνει απαγορευτικό, ο αγρότης σταματά να παράγει.
Και εάν σταματήσει να παράγει αρκετός κόσμος, τότε η Ευρώπη θα εισάγει τα τρόφιμα που προηγουμένως παρήγαγε.
Τα 3 εκατομμύρια αγροκτήματα που χάθηκαν
Το μέγεθος της αλλαγής είναι εντυπωσιακό.
Μεταξύ 2010 και 2020 η Ευρωπαϊκή Ένωση έχασε περίπου 3 εκατ. αγροτικές εκμεταλλεύσεις, με τη μεγαλύτερη συρρίκνωση να αφορά τις μικρότερες μονάδες.
Και τώρα έρχεται η κλιματική πραγματικότητα.
Το 2026 η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με διαδοχικούς καύσωνες και σοβαρή ξηρασία, με μεγάλες απώλειες στις καλλιέργειες.
Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η παραγωγή καλαμποκιού εκτιμάται ότι έχει υποχωρήσει κατά 35% σε σχέση με το 2025, ενώ στην Ιταλία περίπου το 60% της γεωργικής γης έχει επηρεαστεί από την ξηρασία.
Άρα το ερώτημα δεν είναι πλέον θεωρητικό.
Η Ρωσία κοιτάζει το 2030 – Εμείς κοιτάμε την επόμενη επιδότηση
Αυτή είναι ίσως η πιο σκληρή διαπίστωση.
Η Ρωσία σχεδιάζει τι θα φυτεύει, με ποιους σπόρους και με ποια τεχνολογία τα επόμενα χρόνια.
Η Ευρώπη συζητά πώς θα ισορροπήσει μεταξύ πράσινης μετάβασης και εισοδήματος αγροτών.
Και στην Ελλάδα πολύ μεγάλο μέρος της συζήτησης εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από επιδοτήσεις, αποζημιώσεις, καθυστερήσεις πληρωμών και κόστος παραγωγής.
Φυσικά, οι επιδοτήσεις είναι απαραίτητες.
Αλλά δεν μπορεί μια χώρα να θεωρεί αγροτική στρατηγική την καταβολή αποζημιώσεων μετά την καταστροφή.
Η πραγματική στρατηγική είναι να μην καταστραφεί η παραγωγή εξαρχής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών